گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله همدان قرار دارد. براساس شناسنامه فنی بنا، این گنبد یکی از یادمان های متعلق به اواخر دوره سلجوقیان در قرن ششم هجری است که از سوی خاندان علویان ابتدا به عنوان مسجد ساخته شده و سپس در دوره های بعد با ایجاد سردابی در زیرزمین، به مقبره آن خاندان تبدیل شده است.

از آنجا که این بنا در گذشته های دور دارای گنبد بوده، امروز به گنبد علویان معروف شده است. از سوی دیگر علاقه شدید مردم به سادات و دوستداران علی (ع) و مدفون بودن دو تن از احفاد خاندان علویان در این بنا، از علل دیگر این نامگذاری است.

متأسفانه از هویت دقیق مدفونین اطلاعات دقیقی در دست نیست. این اثر که یکی از شاهکارهای معماری و گچبری بعد از اسلام در همدان است، در مورخ ۱۵ دی ماه ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.....


بیوگرافی

•دوره تاریخی :
این گنبد یکی از یادمان های متعلق به اواخر دوره سلجوقیان در قرن ششم هجری است

•معرفی :
این گنبد توسط خاندان علویان ابتدا به عنوان مسجد احداث شده است و سپس در دوره های بعد با ایجاد سردابی در زیر زمین به مقبره آن خاندان تبدیل شده است.

•امکانات و تسهیلات تفریحی، گردشگری، حمل و نقل، اسکان و ... :
این مکان به دلیل اینکه در مرکز شهر واقع است مسیر حرکت به آن از جاده اصلی امکان پذیر بوده و گردشگر می تواند از امکانات رفاهی داخل شهر استفاده نماید

•آب و هوا :   
در زمستان سرد و در بهار معتدل است

•آدرس :    
همدان – خیابان باباطاهر –گنبد علویان

•فاصله تا مرکز :   
در مرکز شهر همدان واقع شده است

•راه ارتباطی :   

راه ارتباطی به شهر همدان هوایی و زمینی می باشد

گنبد علویان- دوران سلجوقیان

گنبد علویان

استان همدان یکی از مناطق باستانی، تاریخی و بسیار با ارزش ایران به شمار می رود که از جاذبه های متعدد تاریخی و معماری و گردشگری بی شماری برخوردار است. وجود مناطق باستانی و کاخ های ارزشمند دوره های هخامنشی و ساسانی، آرامگاه شاعران و دانشمندان بزرگ ایرانی، آرامگاه های بزرگان پیروان مذاهب دیگر، شهر باستانی با ارزش و منحصر به فرد هگمتانه، گنبدها و برج های معروف و ارزشمندی چون «گنبد علویان»، تنها بخشی از جاذبه های استان همدان را تشکیل می دهند.

محوطه باستانی گنجنامه، در یکی از دامنه های کوهستان الوند، در انتهای دره مصفای«عباس آباد»و به فاصله ۵ کیلومتری جنوب غربی همدان که در آن دو سنگ نبشته حاوی پیام های «داریوش»و پسرش «خشایار شاه» (دو تن از شاهان هخامنشی) به یادگار مانده است که متون سنگ نبشته ها حاکی از اوج قدرت و تمدن ایرانی ها در اعصار گذشته بوده و بسیار غرور انگیز است.

آرامگاه باباطاهر ، شاعر و عارف وارسته همراه با آرامگاه ابن سینا پزشک نامی ایران آن زمان در جهان علم و حکمت و معروف به حکیم الحکما، نیز از دیگر جاذبه های با ارزش معماری استان همدان به شمار می روند. شهر باستانی و موزه هگمتانه که در آن آثار متعددی متعلق به دوره هخامنشیان و دوره های پس از آن کشف شده نیز بر غنای جاذبه های معماری و تاریخی استان همدان افزوده و نمایانگر قدمت و تمدن دیرینه این ناحیه است.

در این میان گنبد علویان که از سازه های زمان سلجوقیان در قرن ششم است، یکی از آثار تاریخی با ارزش و قابل توجه استان همدان است که به لحاظ قدمت تاریخی، ویژگی معنوی و معماری منحصر به فرد، دارای ارزش و اعتبار خاصی در میان تاریخ شناسان و کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری ایران و جهان بوده و سالانه پذیرای صدها هزار بازدید کننده داخلی و خارجی است.

«گنبد علویان» بنایی چهار ضلعی است و قدمت تاریخی آن به اواخر دوره سلجوقیان (قرن ششم) بر می گردد. این بنا از نظر منظره بیرونی بسیار شبیه به «گنبد سرخ مراغه» با ابعادی بزرگتر است.

در طبقه زیرین بنا و در زیر فضای داخلی گنبد که دارای گچبری های متعدد بسیار زیبا است، سردابی وجود دارد که در وسط آن مقبره ای با کاشی های فیروزه ای رنگ جدید پوشیده شده که طبق اسناد و مدارک تاریخی متعلق به دو نفر از خاندان علویان است.

گنبد علویان- دوران سلجوقیان

این بنای تاریخی به وسیله خاندان علویان ابتدا به عنوان مسجد ساخته و سپس در دوره های بعد با ایجاد سردابی در زیر زمین به مقبره آن خاندان تبدیل شد که « افضل الدین بدیل بن علی خاقانی شروانی» متخلص به «خاقانی »در آثار خود از این گنبد به عنوان گنبد سبز یاد کرده است و فرهنگ عامیانه مردم استان همدان نیز بر این امر دلالت دارد ، زیرا در یکی از شعرهای عامیانه قدیمی مردم همدان چنین گفته می شود که:

دلا دوشم دلا دوشم دلا دوش

به حق گنبد سبز سیه پوش

اما چرا سیه پوش ؟
سند و مدرک قابل استنادی در این باره در دست نیست اما به گفته تعدادی از فعالان و پژوهشگران میراث فرهنگی و تاریخی همدان علت آن این است که گروهی از بازماندگان فعلی علویان در همدان هنوز هم در عزای کشته شدن بزرگان علویان بویژه دو مدفون در داخل گنبد علویان سیه پوش هستند.

«راوندی» صاحب مجمع التواریخ و القصص نیز از «گنبد علویان» با نام «تریه اسلاف» یاد کرده و چنین عنوان می کند که چون این بنا بسیار مورد توجه علویان و مدفن دو تن از بزرگان علویان بوده و در گذشته نیز گنبد سبزی در بالای بنا خودنمایی می کرده است که بر اثر گذشت زمان گنبد آن تخریب شده، به نام گنبد علویان نام گرفته است و از سوی دیگر علاقه شدید مردم همدان به سادات و دوستداران امام علی(ع) موجب تقویت جایگاه این بنای تاریخی در میان مردم همدان است.هر چند که متأسفانه از هویت دقیق دفن شدگان در این گنبد اطلاعات دقیقی در دست نیست.

مجموع جاذبه های معماری و بازمانده های دوره های باستانی و سازه های معماری معاصر، در مجموع، استان همدان را به یکی از دیدنی ترین و به یادماندنی ترین مناطق ایران تبدیل کرده است که بازدید از آن به هر گردشگر و ایران دوستی توصیه می شود.گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله همدان قرار دارد.این اثر که یکی از شاهکارهای معماری و گچ بری بعد از اسلام در همدان است به شماره ۹۴ در مورخه ۱۳۱۰ /۱۰ /۱۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.